نمایندگی 2077 - بیمه کارآفرین ،مشاوره و صدور انواع بیمه نامه های خودرو(ثالث،بدنه،سرنشین) آتش سوزی ،مسئولیت،عمرو سرمایه گذاری،مهندسی . آدرس : اصفهان،بلوار کشاورز،بعد از سه راه سیمین،طبقه فوقانی پلیس +10 تلفکس :7750584 همراه :09133139552.

مترجم

گونه های جانوری دماب



1- گياهان دارويي’ درختچه ها ’ بوته ها ’ خارها مشاهده در قالب پی دی اف چاپ فرستادن به ایمیل
نوشته شده توسط میرزایی   
سه شنبه ، 27 دی 1390 ، 14:45



نام برخی گیاهان دماب در گویش محلی و مصارف برخي از آن‌ها در جدول زير آمده است:

نام گياه (دمابی)

نام گياه

نام علمی

ويژگی ها

مصرف

ارژن arĵan

ارژن ارزن  ارجنگ    تنگز تنگس

amygdalus reuteri

درختچه ای از گونه ای بادام وحشی از تیره عنابها با خارهای تیز ،گل آن به مانند گل کاسنی

دارای چوبی سفت وسخت  است که در گذشته از آن کمان می ساختنند. همچنین ازچوب آن ذغال درست می کنند

اردُلُک  ordolok

الدرك

«چوئک »

anabasietum

بوته‌اي از تیره آناباز، برگ آن ريز وساقه ها باريك و گوشتي

بوته خشك شده آن را كوبيده وساييده و با آن لباس مي‌شستند و خاكستر آن را در پخت صابون بكار مي بردند .

ارونه(گل ارونه) arune

گل ارونه

benth saliva hydrangea Dc.

گیاهی بوته‌ای، با ساقه های شاخه شاخه و برگ های سبز گردآلود و گل‌های بنفش كم رنگ

برای درمان چشم درد، شستشو و ضدعفونی کردن چشم بکار می رود و خاصيت ضد رماتيسم، مسکن و ضد اسپاسم دارد

اسپس

espes

اِسبس

اسپست

medicago sativa

به معنی «علف مادها»

نخستين بارمادهابرای خوراك اسب كاشتند.

همان شبدر يا يونجه است كه خوراك دام يا اسب و خر واستر مي شود

اسفند

esfand

اسفند

اسپند

peganum harmala L

بوته‌اي چندساله با بلندی  تا نيم گز ، برگ‌های سبز با گلها و گلبرگ های بزرگ وسپيد. و بوی خوش

به باور مردم آن را برای دوری از چشم زخم روی اتش می ريزند و دود مي كنند،

اسفرزه

esfarze

اسفرزه

Plantago psyllium

Plantago ovata

علفی و یکساله ، با ساقه‌های کوتاه و برگهای باریک و گلهای کوچک

نرم کننده شکم، بهبود كننده زخم روده و معده، اسهال ساده و خونی ، خونریزی سینه و تب و لرز، ونشاط آور.

اِسفِناغ

esfanâq

اسفناج

spinacia oleracea

گیاه یک ساله با ساق و برگ لطیف

آنرا در آش مي ريزند

اِشم eŝm

علفی وبوته ای كوهی خارداربا گلهای زرد وبرگ های ريز به مانند برگ شويد

به خوراك دام می رسد .

اُشنو oŝnu

اشنان  وُشنان  وَشنان وِشنان

seidlitzia rosmarinus

گیاه بیابانی پایا ، چند ساله ، با ساقه های باریک سفید رنگ و دراز گوشتی ، آب دار و ترد .

در گذشته ريشه اشنو را خشک کرده ومی ساییدند و برای شستن رخت وجامه بكار می بردند.

اگول

agul

خارشتری

Alhagi maurorum

گیاه بوته‌ای خود رو ، بابلندی بیش از نیم گز و ساقه‌های سبزرنگ با خارهای تیز’ برگهایش ریز وگل آن قرمز وکوچک است

میوه آن را « ترنجبین» (تَراَنگَبین) به معنی «عسل تر» است. دارای طبع سرد وادرارآور و بهبود دهنده سیاه‌سرفه و تب و لرز است و برای درمان صفرا و سنگ کلیه و مثانه خوب است. همچنين اين گياه به خوراك دام مي رسد

اُوشوم

owŝum

آویشن

Thymus vulgaris

درختچه‌ای کوتاه و پر شاخه با برگهای نازک علفي، گل‌هایی سفید و چتری

معطر براي انواع غذا، دوغ و ماست. ضد اسپاسم، درمان سیاه سرفه، برونشیت، عفونت ریه، سرماخوردگی، آنفلوآنزا و برای درمان نفخ و گرفتگی‌های عضلانی

بادوم کويی

Bâdum kuï

بادام کوهی

ارژن تنگس

Amyg dalus scoparia

درختچه ، برگها باريک و کوچک و نخستين درختچه گل دهنده در بهار با گلهايی درشت و سپيد

ازخانواده گل سرخيان rosaceae

بادیون

bâdiyun

باديان

بادیانه  رازیانه

Foeniculum vulgare

طبیعت آن گرم و خشک ، اشتها آور و مقوی ، شير زنان شير ده  زياد می كند، بادبُر و ضد نفخ ،تهوع رابر طرف می كند

بارتنگ  بارهنگ

bartang

بارهنگ

plantago major L

گیاه چندساله‌ای پایا، با بن و ریشه‌ای کوتاه. دانه‌هاي آن تیره ، کوچک و تخم مرغی شکل

نرم کننده سینه و برطرف کننده سرفه وخارش‌های گلو و سینه درد، تصفیه کننده خون، آرام کننده ناراحتی‌های آسم مرطوب ، اسهال‌های ساده و ورم مخاط دهان

بتهbotte

بوته

گياه و رستنی بياباني پر شاخ و برگی که بسیار بلند نشود

بته اَسمی (اسبي)

Botte asmi

بوته‌اي برگ های ریز وساقه های بلند

خوراك دام

بته سرخه

Botte sorxe

بوته بیابانی ، دارای برگهای ریز، و ساقه های باریک و نوک تیز که رنگ آن به سرخی می گراید

خوراك دام

بته سفیده

Botte sefide

گونه ای بوته بیابانی ، دارای برگهای ریز، و ساقه های بسیار باریک و نوک تیز که رنگ آن در بیابان به سپیدی می گراید

از این بوته چیزی به مانند پنبه می روید که به آن پوفه میگویند و در گذشته برای تولید آتش با سنگ چخماق بکار می بردند.

بته شوره

Botte ŝure

بوته اي كه در شوره زارها می روید

خوراك دام

برّه چر

barré ĉar

بیابانی با ساقه های نازک و کوتاه

خوراک دام می شود

بزچرboz ĉar

گونه اي زنبق

Eris ps

علفی ، با گل های بنفش وبرگ های خار دار ريز

این گیاه تیغ دارد وبه خوراک گوسپندان می رسد.

بَلگِه گري

(برگ كچلي)

Balge gari

گياهی بيابانی، علفي وبرگهای پهن وساقه آن مانند ساقه ریواس و سرساقه حقه ای

درمان بیماری کچلی یا گری. برگه‌های آن را کوبيده و روی سر بیمار می‌گذارند.

بنفشه (گل)

Gol banafŝe

گل بنفشه

گلي بهاری وعلفی با گل‌های ريز بنفش ، کبود و خوش بو

گرم، برای درمان سرفه وگلو درد، خلط آورسینه را نرم می نماید ، براي پهلو درد بکارمی رود.

بی‌مادرون

bimâdarun

بومادران بوماران  برنجا

achillea pubescens

پایا، بوته‌اي، داراي گل سفيد يا زرد و ريزو خوش بو و تلخ مزه

برای درمان مشکلات سیستم تنفسی ، خلط آور، آرام بخش دل درد و نفخ شكم ، محرک گوارشی، مقوی معده، ملین، صفرا آور، برطرف کننده بی اشتهایی، رفع کننده بواسیر

بي هليمون

bihalimun

بيخ هلیمون

علفي برگ ها به مانند گیاه خرفه و ساقه به مانند ساقه ریواس

جوشانده برگ آن برای شادابي پوست صورت و درمان گوسفندانی که زردی می گیرند و کوبیده آنرابه پای پیله دندان بگذارند سر باز می کند

پر هر

par hor

بوته ای. برگهايش ريز و گل آن زردرنگ

خوراك دام وگوسفند

پُل‌هَرpolhar

بوته ای ، علفی وساقه آن به اندازه نيم گز ، و گل آن زرد

خوراك دام وگوسفند

پونه peune

Menthe longifolia

Mentha pulegium

علفی و بوته ای. برگ ها بيضي و نوک تيز و دندانه های کوچک

ضد درد ، باکتری ، سرطان ، التهاب ، روماتيسم ، نفخ ، احتقان ، ادرارآور ، قارچ کش ، مسکن ، مقوی معده.

پیچک piĉak

پیچک

convolvulaceae

خودرو ساقه های خزنده روی زمين برگهای پيكانی ، گلهايش سپيد تا صورتي و شيپوری

خوراك دام وگوسفند

پيزُرpizor

پيزُر

mucronatus  scirpus

پایا، دارای سنبله فراوان، درآب می روید و بسیار باریک و سبک وسست و بی دوام

كاربرد آن پر كردن پالان خر و قاطر در پالان دوزی وساخت باد بزن و گرفتن به دور شيشه كپ

تاتوله tâtulé

تاتوره

datura stramonium L

درخچه ای یک ساله از تیره سیب‌زمینی ها وبرگ‌های پهن و بیضی نوک تیز

جزو گیاهان دارويی و سمی است

تازريزي

تاج ریزی

tajrizi

تاج ريزي

solanum dulcamara

بوته‌اي، ميوه‌‌اي به شکل گوجه ‌فرنگی ریز

درمان اسهال و رودل، شستشوی معده و روده و مانند ملین در داروها بکار می رود

ترب كويي

Torob kuï

ترب كوهي

raphanus

بوته‌اي، ريشه غده‌اي برگ آن به مانند برگ تربچه و گل آن سپيد

طبيعت گرم دارد و باد بر است. ريشه آن براي تهيه چسب به كار مي‌رود.

تِرخ terx

درمنه

artemisia abrotanum

بوته‌اي، برگ‌هاي ريز و بسيار معطر و تلخ .

اشتها آور، بادشكن ، درمان دل پيچه ، كرم كش، درمان تنگی نفس، پادزهر نيش كزدم و رتيل .

ترتیزونک

tartizunak

شاهی

Lepidum sativum L.

سبزی شاهی ، گونه ای شاهی بسيار تند

تصفیه کننده خون، مقوی ، درمان جذام ، پوستی، اسهال، بیماری های چشمی، آسم

تُرشَک torŝak

تُرشَک

rumex crispus

ترش مزه بیابانی وخودرو که درجاهای نم ناک می روید

اشتها‌آور، تصفيه كننده و هضم كننده ، در گذشته داروی کچلی می دانستند. این گیاه طبیعت بسیار خنک دارد.

تَرَّک tarrak

گیاه تیغ دار بیابانی با برگهای ریز و گلهای سرخ

خوراك دام وگوسفند

تره كوهي tare kui

تره كوهي

Allium ampeloprasum ssp. persicum

علفي

درمان كمر درد، تهيه کوکو و آش و درمان كمر درد

تشنج taŝannoj

بوته‌ای با برگهای پرز دار و پهن، به مانند برگ درخت گردو و بدبو با گل زرد

مصرف دارویی دارد .

تلخون

ترخون

Artemisia dracunculus

علفی، پايا و بوته ای و برگ ها باريک و نوک تيز و سبز

گرم و خشک است  و ضد روماتیسم ’ واشتهارآور’ و بهبودي گردش خون’ و کرم‏ زدا

تلخه talxe

تلخ بيان تلخ دانه  تله گیجه  تلخ بن

Acroptilon repens

چند ساله، خود رو، هرز، انگلی و تلخ دانه

ضد يبوست ، كاهش فشارخون، تسكين درد دندان

تلخه‌مايي

talxe mâi

تلخه‌ماهي

بوته‌اي با گل بنفش تيره

خوراك مناسب براي گوسفند

تلنجمين telanjemin

ترنجبین

ترانگبین

خارشتر

alhagi maurorum

ماده ای شیرین كه به گونه شبنم روی گیاه خارشتر

شیرابه برگ و ساقه گیاه خارشترکه جوشانده آن برای سرفه و درد سینه خوب است

تِنگِس tenges

تنگرس، تنگز ، ارژن،

Amygdalus reuteri

درختچه از گونه ای بادام وحشی از تیره عنابها که خارهای تیز بسیار دارد و گل آن به مانند گل کاسنی

علوفه دام وبرای تهیه ذغال

تهو tahu

برگ گياه ريواس گرد وبسیار پهن و زبر و زمخت و پرز دار

تهيه آش تهو، و در خورش وخوراك دام

تیغاله tiqâlé

تیغاله

Eryngium bungei

خودرو و به اندازه توپی کوچک كه پر ازخار

خوراك دام

جارو jâru

جارو

Kochia scoparia

گياهی بيابانی با ساقه های باريك به بلندی بيش از يك گز

ساختن جارو برای جاروکردن

جاز jâz

بنه ، بوته

scoriola arientalis

گیاه بوته‌ای بیابانی

برای سوخت

جَفت jaft

گياه بيابانی

كاربری موی بری دارد.

جِل غاسم

jelqâsem

جوقاسم

كركميسه

Crocus haussknechtii

گونه وحشی زعفران بوته ای وعلفی و برگهایش به مانند شنگ یا تره کوهی

پيازش را كوبيده و با آرد خمير مي‌كردند كه نان خوشمزه‌اي داشت، خوراک دام

جوواره juvâré

خود رو و هرز وانگلی

هر گياهی كه سر راهش باشد از میان می برد

جو خار

jewxâr

Ebenus stellate

بوته ای ، دارای برگ ها و خارهای ريز گل آن سپيد وريز

خوراك  دام و گوسفند

جوزِخار

يا خارجوز

بوته ای

خوراك  دام و گوسفند

جوش بره

Juŝ barre

گوش بره

chrozophora tinctoria

پیازی و بيابانی با برگهای پهن گوشتی دراز و گل های زرد رنگ یا نخودی

تهيه آش. پیازه آن به مانند قارچ خوراکی است ، هم به گونه خام وپخته و هم به گونه سرخ کرده

چاي صحرايي يا چاي كوهي

ĉaï sahraï

چاي كوهي گل راعی، هزارچشم، علف چای، هوفاریقون ’ گل گربه ’ لوفا

hypericum perforatum

بوته‌ای، كرك دار گلها بويا  گلهای ارغوانی

گرم و خشک ضد کرم معده و روده گرفتگی صدا و اشتها را باز می‌کند و برای دل درد و آرامش اعصاب مصرف می‌شود.

چرخک

ĉarxak

چرخک

Lounaea  acanthodes

دارای ساقه ای باریک و نازک

از این گیاه قندرون درست می کنند

چِغ چِغو ĉeqĉequ

جغجغک

Vaccaria pyramidata

گیاهی بیابانی که در سربندهای شاخه ها آن دارای حباب های توخالی است

خوراك  دام و گوسفند

چَلپَک ĉalpak

بوته ای كوهی برگهايش به مانند برگ كاهو اما پهن تر و كوتاهتر

خوراك  دام و گوسفند

چِنِسبیده ĉanasbide

علفی از خانواده سبزی ها برگها كوتاه مانند برگ ترخون مزه آن به مانند اسفناج

اين گياه را در آش می ريزند يا با آن کوکو درست می كنند

چووِه ĉüe

چوئک ، چوبك ، چوبه ‎

ریشه غده‌ای گياه خارجوز

برای شستن رخت وجامه

چِویل  ĉevil

چِویل

نام لاتین آن chavill

بوته‌ای كوهی از خانواده كما به مانند پل هر و خرکول برگ هایش به مانند ريحان و گل آن قرمز

خوراك  دام و گوسفند

خاراشَك xârâŝak

بوته‌اي، داراي خارهاي تيز و فراوان

براي جلوگيري از بالا رفتن از ديوار باغ‌ها روي لبه آن‌ها مي‌‌گذاشتند، خوراك  دام و گوسفند

خار اشگ

xâr aŝg

اشک شوردرخت

beriphyllum

گیاهی است درختچه ای ، خار دار ، با برگ های ریز، و میوه هایی به مانند بادام کوچک ، وگلهایی سرخ رنگ

به مانند گیاه تنگس برای ذغال درست کردن بکار می رود

خارجوز جوزِخار

Xar juz

بوته‌ای‏

خوراك  دام و گوسفند

خارخسک xârxésak

خارخسک تخم كافشه تخم كاجيره

Tribulus terrestris

بوته‌ای و علفى خاردار، یك ساله

طبع آن گرم و خشك ، برای يبوست ،كمردرد ،خارش بدن، عقرب گزيدگي سودمند است

خارزنجیلی xârzénjili

بوته ای و خاردار

خوراک دام

خار شتری

xâŝotori

خار ترنجبین، خارتلنجبین

Camelthorn (خار شتر) Manna Tree (درخت انگبین) Persian Manna Plant (انگبین ایرانی)

بوته‌اي، خاردار

عرق و شیره خارشتر مصرف دارویی دارد و طبیعت آن گرم است و برای درمان سنگ کلیه سودمند، خوراك  دام و گوسفند

خارشِکری xârŝekari

شِکَرتیغال ، شکرتیار ، تیغ قندک

Echinops adenocaulos

درختچه گل آن سپید و برگهایش به مانند برگ کنگر

بهبود‌ کننده سرفه و نیز پایین آورنده تب وخوراك  دام و گوسفند

خار عُمَری

xâr eumari

بوته‌اي، درختچه خاردارازخانواده خارشکری ،گل آن سپید و برگهایش به مانند برگ کنگر

خوراك  دام و گوسفند

خارغوزه xârquze

خارگونی

Noaea macronata

گیاه خارداربوته ای به مانند کلوزه پنبه

خوراک دام می شود

خارفورxârfur

خودرو به مانند جو و گندم بدون خوشه

خوراک دام وگوسپند می شود

خارماغيلون

xâr mâqilun

وَرَک

خار مغیلان

Hultemia persica

گیاه خاردار درختچه ای

خوراک دام می شود

خارموشی xârmuŝi

Ceratocarpus arenarius

بوته ای خاردار

خوراک دام می شود

خاکی چی xâkiĉi

خاکشیر، خاکشی، خاکشو

sisymbrium irio

بوته‌اي، دشتي و کوهي بلندی ساقه آن تا یک متر گل ريز زرد دارد

گرم و تر ، تب‌بُر ، رفع تشنگی ، درمان اسهال

خرزله

xar zale

خرزهره، جاروجور، گیش، کیش، ژاله، شبرنگ

nerium oleander

درختچه‌ای سمی و همیشه سبز

گیاه زینتی

خَرکول xarkul

خَرکول

زبان بره  خرغول  خرگوشک

بوته ای با برگ هایی به مانند برگ شوید

به مصرف دام می رسد

خلرxollar

خلر

خلر زراعی  سنگینک  ململی

Lathyrus sativus

یکساله ، بوته ای و پر شاخ و برگ و به رنگ سبزروشن

خوراک دام وگوسپند می شود

خُلفه

xolfe

خُرفه

Portulaca oleracea

علفی یک‌ساله با برگ‌های کلفت آبدار سبز با ساقه‌های قرمز و گل‌های زرد یا سفید کوچک و تخم‌های سیاه ریز که خاصیت دارویی دارند

اسهال، پايين آوردن قند خون طبيعت سرد و تر در رفع سردرد، تسکین عطش، قطع هر نوع خونریزی ، خرد کردن سنگ مثانه، کاهش سرفه و سوزش مجرای ادرارو مثانه و روده‌ها و بواسیر مفید است

خوشا روزه

xoŝâruzé

خوشاریزه

Echinophora platyloba

بوته‌اي، خاردار و معطر

ضد سردی برای درمان دل درد خشک آن برای ترشی برای خوراک دام

خون xeun

بوته ای علفی وکوهی از خانواده کُما

خوراک دام وگوسپند می شود

خیار شنگ

xiyar ŝéng

گونه ای خیارباریک و دراز به باریکی انگشت

خيال ماري

Xiyâl mâri

هندوانه ابوجهل

Citrullus colocynthis

بوته‌اي، ميوه‌اي به شكل خيار كوچك

داروی کمر درد، استخوان و مفاصل ، تهیه ترشی. محرک کبدی قوی و مسهل و دافع آب

دوغ بر

duqbor

بوته ای ، شاخه های نازک ، برگ های ریز

برای سوزاندن بکار می رود

دینارو

بسیار خوش بواست

روغن داز ruqandâz

روغن داس

روناس

نام لاتينی rubiatinctoria

بوته ای برگ هايش به مانند (يونجه) گلهايش بنفش وكوچك ميوه های سرمه ای يا بنفش سير

برای رنگ كردن پشم و كرك قالی ، در رنگرزی

ريحون reyhun

ریحان

Ocimum basilicum

یک‌ساله از تیرهٔ نعناعیان

برگ‌های معطرش را خام می‌خورند

ریش قاضی riŝqâzi

علفی با برگهايی به مانند برگ تره و ريشه آن پيازی است به اندازه پيازچه

ريشه غده‌اي آن را كبابي كرده و مي‌خورند، خوراک دام

زِرائو

zérré âu

بوته ای وعلفی و خوشبو

طبيعت آن گرم درون آش و يا ماست و موسير می ريزند

زُماترهzomâtaré

گیاهی است کوهی از خانواده ترها

بیشتر به خوراک دام می رسد

زنجُئِه zénjoé

گیاهی بیابانی

بسیار تلخ

برای درمان دل درد

زِنجِفیل zénjéfil

زنجبیل

zingiber officinale

ساقه های زیرین آن بسیار تند

ادویه خوراکی و برای درمان و دارو هم به کار می رود

زنیون zeniyun

زنیان

trachyspermum ammil. sprague

يكساله ،بلندی آن كمی از زيره سياه بيشتر و نزدیک يك متر و برگ و رنگ گل مانند زيره سياه است،برگهای آن بريده بريده و نخی شكل می باشد.گلهای آن كوچك سفيد وميوه آن كه زنيان

از نظر طبيعت مانند زيره گرم و خشك است

زول zül

Eryngium billardieri

بوته‌ای ، خاردار، از خانواده كنگرها

درون ماست و يا ترشی می ريزند  و خوراك  دام و گوسفند

زهفرون zahfarun

زغفران

کُرکُم

لرکیماس

پایا و بصلی از تیره زنبقها، دارای ساقه زیرزمینی که از دو پیاز خارج می شوند. پیازهای آن سخت و مدور وگوشتدار و پوشیده ازغشأهای نازک و قهوه ای رنگ است .

زعفران به علت طعم و رنگ و عطر عالی، کاربردهای فراوانی درتولید فرآورده‌های غذایی، دارویی و شیمیایی دارد

ساعلم sâlam

سُرَنگ sorang

پيچك

glechoma hederacea

خود رو و انگلی به مانند ریسمان باریک زرد رنگ

به دور درخت مو و یا گیاهان دیگر می پیچد و آنان را می خشکاند

سِريش sériŝ

سِريش ، اشراس ، اشراش

Eremurus spectabilis

علفی و بيابانی از دسته سوسنی‌ها و از تیره لاله‌ها

سبزی خوردنی، برای درمان زردی ، براي ناراحتی‌ های کبدی و معده بكار می رود ، چسب ، خوراک دام

سِفید جاز

séfid jâz

مشگ

Ducrasia stenocaoa

بوته ای و بیابانی و برگهایش اندک و ریز وگل هایش سپید چتری

خوراك دام ، برای سوخت

سگ چُر sag ĉor

شاه پسند

Eryngium bungei noiss

سلم salm

خود رو و علفی از خانواده اسفناج

طبيعت سرد دارد . آنرا در آش می ریزند و یا پخته و در ماست می کنند

سلمه تره

salmé taré

Chenopodium album

خود رو و هرز به مانند تاج خروس

در اش می ریزند و یا پخته و در ماست می کنند

سياچی siyâĉi

علفی است از خانواده سبزی ها كه در مزرع گندم و جو سبز می شود

با آن کوکو درست می كنند ويا آنرا در ماست می ريزند و به مانند ماست و اسفناج يا ماست و چنسبيده می خورند.

سیا دونه siya dune

سیاه دانه يا شونیز

یک‌ساله و گلدار است كه دانه آن در ادویه

سیاه ‌دانه را در شیرینی‌ها و شربت‌ها بكارمی برند.

سيرsir

از نوع سوسنها و دارای چندین جنس مختلف است و بعضی از آنها را برای استفاده از پیاز یا برگ می کارند،

شاتَره ŝâtare

شاه‌تره

fumaria officinalis

گیاهی علفی یکساله با ساقه‌ای شکننده کوتاه و شاخه دار

داروی ریزش مو، دل، درد اشتهاآور، تصفیه خون، تب بر، برطرف‌کننده بیماری‌های پوستی، ضد جوش و حساسیت.

شنبيله ŝambile شنبيله

شَنبَلیله شنبلید

Trigonella foenum-graecum

علفی با گلهای تكي به رنگ روشن ’میوه‌های آن زرد تا قهوه‌ای

تقویتی، ملین، اشتهاآور، خلط آور و ضدتب، و کاهنده قندخون

شِنگ ngŝé

شِنگ

Tragopogon spp

بوته ای وعلفی از دسته  زبان گلی ها

برگ آن از خونریزی معده جلوگیری می‌ كند و برای رماتیسم مفید است . آنرا در آش هم مي ريزند

شِودَر ŝéwdar اسپس

شبدر، یونچه ’ اسپست

Trifolium resupinatum

یکساله یا دوساله است و برخی گونه های پایا

شورurŝ

به مانند گياه كپ با گل های ريز و قرمز با ساقه ای به مانند ساقه ريواس

خوراك  دام و گوسفند

شورچش بلبلی

ŝur ĉeŝ bolboli

درختچه ای . برگ هایش ریز

به خوراک دام می رسد

شورچش خوروسی

ŝur ĉeŝ xurusi

درختچه ای . برگ هایش ریز

به خوراک دام می رسد

شِوید ŝevid

شِوید شِوِد

Anethum graveolens dhi

یکساله یا دوساله ’ میوه اش بیضی ، و رنگ آن قهوه‌ای روشن است

براي درمان تشنج، ضد درد، باد شکم، ادرار آور و برای تقویت معده

شیتیلی ŝitili

شیتیل

گیاهی است خوردنی و کم ارزش’ که در کوهستان و در زمینهای رسی می رويد.

رهگذران که امکان پخت خوراکی نداشتند این گیاه را برای رهايی ازگرسنگی از کشاورزان دریافت می کردند.

شيرخشت ŝirxeŝt

شیرمال ŝirmâl

گياهي كه ساقه آن شير دارد

به خوراک دام می رسد

علف شیر

alafŝir

شير پنير، علف شير، پلنگ مشك

Galium aparine L

علفی ، هنگامی که یک برگ از ساقه آن کنده شود مایعی سپیدرنگ به مانند شیر اماسفت تراز آن تراوش

طبع آن گرم و خشك است وبرای درمان بيماری كبد ، كليه و مثانه ، قند ، صرع ، يبوست ، زگيل ،تشنج ، درد گوش بكار مي رود

عود üd

درختچه ، دارای برگهای باریک به مانند برگ نعنا و شاخه شاخه

آن را آتش می‌‌زدند و از دود آن در دود دادن مشک استفاده می‌کردند

غارپاج qârpâj

بيخ گازران

چوبك

Acanthe phyllum bracteatum

بوته‌ای وخاردار و گرد به مانند کپ ، ريشه آن استفاده مي‌شد

ریشه آن را كوبيده و خشك مي‌كردند. روی لباس‌ها ریخته و می‌خیساندند و سپس می‌شستند.

غاغارچی qâqârĉi

علفی است از خانواده سبزی

در آش می ريزند يا با آن کوکو درست می كنند و يا آنرا در ماست می ريزند و می خورند

غَن تَرغه qantarqé

وبوته ای وبی برگ با انبوه ساغه های لوله ای

خوراک دام

قُدومهqodume

قُدومه

alyssum

از تیره چلیپاییان و لعاب  دار ، دانه های ریز آن خاکی رنگ، میوه آن تخم مرغی ، گرد

ونرم کننده سینه، ازميان برنده سرفه و ملین و خلط آور و ضدالتهاب است و برای درمان و بهبودی سینه درد، سرفه ، کمر درد بکار می رود.

قَندِرون  qandérun

تربانتین ، سقز ، قندرون، قندران

Chondrilla

شیره ای است که از گیاهان شنگ ، چرخک و جازگرفته می شود

هضم كننده است واز گرفتگی خون جلوگيری می كند و اشتها آور و براى سينه و شش و قلب نيز سودمند است

غیچ qiĉ

درختچه ای ، برگهای آن ریز و کوچک است  و رنگ آن زرد

برگ آن را گوسپند می خورد . برای سوختن به کارمی رود

قندونه چَرخَک qandune ĉarxak

بوته ای و وحشی

از آن شیره آن سقز مي سازند

قنده چَرخَون qande ĉarxun

بوته ای و بیابانی به مانند ترخ با گل های بنفش

براي زنان تازه زا

قياق qiyâq

قیاق

ذرت گل‌خوشه‌ای

Sorghum halepense

علفی و ‌هرز چندساله، تک لپه‌ای از خانواده گندمیان

ارزش علوفه ای ويژه ای دارد . از آن جارو می سازند

کارتَک kârtak

بوته ای به مانند کنگر’ برگ های آن به مانند ترخون وگل هايش زرد

خوراک دام

كِتيراketira

كِتيرا

astragalus

شيره گياه گون

شيره اي شفاف و بیمزه و لزج ورنگ آن سپید یا زرد یاگندمگون كه در صنايع كاربرد دارد

کارون کُش

kârun koŝ

درختچه ای است کوهی به مانند درخت تنگس ، تنه اش خاردار ، و برگ  گل آن سپید

برگهای این درختچه خوراک دام می شود

کاشنی - كاسني

kâŝni

کاسنی

cichorium intybus

از راسته مینا Asterales

علفي برگهای آن بریده وتلخ و گلهای آن آبی كه در برابر پرتو خورشید می شکفد و در شب گلبرگهایش جمع می شوند .

خنک، برطرف کننده تشنگی، اشتها آو، تب بر، مقوی معده ، تصفیه کننده خون و ملین ودردرمان بیماری‌های پوستی نظیر کهیر، عفونت ادراري ،کم خونی ، نقرس و رماتیسم بكاربرده مي شود

کُپ  kop

از خانواده گون ها

دو گونه آلوچه‌ای و زرده‌ای

بوته ای چتری ، برگ های ريز و خارهای انبوه

خوراك دام

كِتيرا ketira

لاتينی astragalus

شيره گياه گون

شستن سر ، مصرف صنعتي

کرچک karĉak

دانه بید انجیر

ricinus communis

درختچه اي و يكساله

روغن كرچك داراي طبع گرم و خشك و مسهل و براي زدودن شوره  ودرصنعت كاربرد

کَرَّکkarrak

کَرک

Cousinia sp

بوته ای خاردار ، از خانواده  كنگر

خوراك دام و گوسفند

کَکُج kakowj

يا كيكج

بوته اي ، برگ هايش به مانند برگ يونجه و گل آن زرد

روغن آن برای یبوست و سردل بکارمی رود،

خوراك  دام و گوسفند

کلاسورkélâsur

کلاسیر    کلونک  لاله سگونه

پیازچه ای با برگهای بلند ودراز به مانند تره با گلهای بنفش

درپخت نان، برای درد معده و روده سودمند است

كلاه شيطان

کِلِوس kéléws

کرفس ، یا کلفس

sélinon

سبزی بهاره طایفه چتریان

درخورشت ها وآش می کنند

کلونک kélunak

کلاسیر  کلاسور  موسیر کوهی یا موسیر وحشی،لاله سگونه

پیازچه ای با برگهای بلند ودراز به مانند تره با گلهای بنفش

درپخت نان، برای درد معده و روده سودمند است

کُما komâ

انگدان، انجدان

Ferula

Cachrys uloptera

از تیره چتریان، به مانند برگ شوید

مصرف دارويي دارد، علوفه مناسبي براي دام مخلوط با کاه

کمیزه komizé

كمبزه

خربزه و گرمک نارس

خربزه نارس.

کنجیت konjit

کنجد ، كنجيد

Sesamus indicum

یک ساله ،گلهای آن سفيد يا سرخ

فشار خون را كاهش می دهد ، نرم كننده معده و روده هاست ، قولنج و گرفتگی صدا را از ميان می برد.

کنگر kangar

Tournefortii

علفی و پایا ، با برگهای متناوب و خاردار

برگهای تازه این گیاه را در پختني ها به کار می برند و از آن خورش می پزند.

کُوشه kuŝé

گل كافشه، گل کاوشه

Carthamus tinctorius L

دارای گلهایی به مانند گل زعفران

برای رنگ کردن خوراک و نان بکار می برند

كونه روته keuné ruté

بيابانی و بوته ای ، شاخه هايش به مانند گياه « ترخ»

اين گياه تنها برای خوراك دام و سوخت بكار می رود.

كونه سياهی

keuné siyâhi

ريشه گياه كرك

اين بوته برای سوخت بكار می رود

کیدو قلیونی

kideu qelyuni

مانند پایه قلیان

برای ذخیره مایعات ، و ادويه ها ، تزیین

گاپونه - گُوپونه (گاوپونه) gâpüne

گاوپونه

Stachys inflata

بوته اي ، برگ به شكل پونه ولي زمخت و درشت‌تر

خوراك  دام و گوسفند و به ویژه گاو

گراgérâ

گیاه هرز با ساقه های تو خالی

خوراک دام می گردد

گرگروgérgéru

دانه و ساقه گیاه خلر

گیاه گِرگِرو را پخته و نمک می‌زنند و می‌خورند.

گُزنگِبين gozangébin

گزانگبین، ترانگبین ، انگبين ،

Cyamophila astragalicola

بوته‌ای

بهبودی بخش اسهال و اسهال خونی ، تقويت كبد ، سوختگی ، زردی ، سرماخوردگی

گشنيز géŝniz

گشنيز

coriandrum sativum

بوته اي یک ساله وازسبزیهاي خوردنی

داراي انواع ويتامين ها

گل اَرونه

Gol arune

گل ارونه

دروانه

benth saliva hydrangea Dc.

گیاهی بوته‌ای، با ساقه های شاخه شاخه و برگ های سبز گردآلود و گل‌های بنفش كم رنگ

برای درمان چشم درد، شستشو و ضدعفونی کردن چشم بکار می رود و خاصيت ضد رماتيسم، مسکن و ضد اسپاسم دارد

گُل اُفتو

oftow gol

Helianthus

درختچه اي با برگهای آن درشت و زمخت و پرزدار، و گل آن زرد و پهن و بزرگ و گرد

طبع گل آفتابگردان گرم وخشك است. تب برو آرامبخش است و ضماد برگ آفتابگردان برای درد مفاصل، مفيد می‎باشد

گل انگار goléngâr

اسپست یا شبدر

بهتربن کاه سبز برای خوراک دام است

گل بره

Gol barre

پیازی ، با گلهای لاله ای درشت ، به رنگ بنفش یا زردرنگ

پیازه اش خوراکی است و مردم آنرا می خورند وبرگ آنرا گوسفند ودام می خورد.

گل بنفشه gobanafŝé

گل بنفشه

از خانواده violaceae

گلی بهاری وعلفی با گل‌های ريز بنفش ، کبود و خوش بو

برای درمان سرفه ،خلط آور، و برای درمان گلو درد و پهلو درد

گل بی‌مادرون

Gol bimâdrun

بومادران ، بوماران ، برنجا

achillea pubescens

پایا، بوته‌اي، داراي گل سفيد يا زرد و ريزو خوش بو و تلخ مزه

برای درمان مشکلات سیستم تنفسی ، خلط آور، آرام بخش دل درد و نفخ شكم ، محرک گوارشی، مقوی معده، ملین، صفرا آور، برطرف کننده بی اشتهایی، رفع کننده بواسیر

گل کُوشه

gol kuŝé

گل كافشه، گل کافیشه، کازیره، کاجیره

Carthamus tinctorius L

بوته‌اي، گل آن کاملا شبیه زعفران است

گلهای خشک دارای ويژگي دارویی، مسکن، محرک و ضد ورم معده است. از گلهای خشک كافشه براي برای رنگ کردن غذا و نان بکار می برند.

گل گُوزُبون

Gol gow zobun

گل گاوزبان

gamma linoenic acid (gla)

bourrache

گیاه علفی یک ساله‌، بوته‌اي ، داراي گل‌هاي بنفش و ريز

صفیه کننده خون آرام کننده اعصاب از ميان برنده سرفه براي درمان بیماری سرخک و مخملک ودل درد و دردهای عضلانی در ناحیه شکم و کمر، كه به همراه نبات دم می‌شود.

گُل گربه

gol gorbé

چاي كوهي گل راعی، هزارچشم، علف چای، هوفاریقون ’ گل گربه  لوفا

hypericum perforatum

بوته‌ای، كرك دار گلها بويا  گلهای ارغوانی

گرم و خشک ضد کرم معده و روده گرفتگی صدا و اشتها را باز می‌کند و برای دل درد و آرامش اعصاب مصرف می‌شود.

گَوَن gévan

گَوَن

لاتينی astragalus

بوته‌اي، خاردار

داراي چهار نوع : 1. تلخه 2.شیرینه 3.پنبه‌ای (پتله) 4.خروسه‌

آن را تیغ می‌زدند و شیره‌ای که از آن بیرون می‌آمد، همان کتیرا است. خروسه كتيرا ندارد و در زمستان خارهای آن را سوزانده و به عنوان علوفه به گوسفندان می‌دادند.

گِویج gevij

گیاه بیابانی

خوراک دام

لاله سگونه  saguné  lâlé

کلاسور،کلاسیر    کلونک  موسیر کوهی یا موسیر وحشی،

پیازچه ای با برگهای بلند ودراز به مانند تره با گلهای بنفش

درپخت نان، برای درد معده و روده سودمند است

لغیر léqir

گاجی

caparis sp

درختچه کوهی ، برگهایش به مانند برگ بادام و گل آن سپید

خوراک دام،تهیه ذغال

لوlu

به مانند چمن

گوسپند آن را می خورد

لواس  luwâs

ریواس، ریباس ریواج ریباج  ریویج  ریونج

Rheum ribes

گیاهی کوهی وگوشتی وترش مزه از تیره ترشکها وازخانواده گیاه «هفت بندها

خوراکی و دارويی،تازه آن به مصرف خوراکی ،سبزی خوراکی ،ترشی،مرباجات

لوبیlubi

لوبيا

Phasaeolus vulgaris L

گیاه و میوه خوراکی ازگیاهان دو لپه ای و از تیره پروانه داران و از دسته لوبیاها

خوراکی های ارزان و فراوان است

لوفا lufâ

چاي كوهي گل راعی، هزارچشم، علف چای، هوفاریقون

hypericum perforatum

بوته‌ای، كرك دار گلها بويا  گلهای ارغوانی

گرم و خشک ضد کرم معده و روده ، گرفتگی صدا و اشتها را باز می‌کند و برای دل درد و آرامش اعصاب مصرف می‌شود.

لویی luï

پيزر

Typha latifolia

نی و بسیار باریک و سبک وسست و بي دوام

ساخت گونه ای ساروج برای آب‌بندی چاه آسیاب و خزینه گرمابه

ماشك maŝak

خلر يا سنگنك

vica villosa roth

یکساله یا دو ساله، گلها بنفش دانه و برگ آن به مانند گياه «ماش» است

اين گياه در مقايسه با شبدر ، يونجه ، اسپرس و ديگر گياهان علوفه ای ارزش خوراکی يكسانی دارد

مِجّو - شیرین بیان

mejju

شیرین بیان

Glycyrrhiza glabra

گونه ایرانی G. violacca

بوته‌اي، ريشه و ساقه زیرزمینی آن استفاده مي‌شود

برای درمان و بهبودی دل درد، افسردگی و اضطراب ، اسپاسم عضلات و تورم، شش درد، روماتیسم و ورم مفاصل

مُچهmoĉĉe

علفي، خودرو

برگ جوان آن در تهيه آش به كار مي‌رود. پس از مدتی تخم كرده و تلخ و سفت می‌شود.

مرزه marzé

مرزه

Satureia hortensis

یکساله از تیره نعناعیان

برگهای آن خوشبو ، نیرودهنده ،هضم کننده و بادشکن. جزو سبزی های خوردنی

مَرغ marq

مَرغ- بندواش

Cynodon dactylon

از تیره گندمیان علفی و پایا و دارای ساقه زیرزمینی

علوفه دام وجانوران چرنده آن مي خورند

مُک کو mok ku

شیرین بیان

ریشه آن کاربری دارويی دارد

مورت – مورد

murt

مورت

myrtus communis

فرانسوي myrte

درختچه، برگ‌های همیشه سبز، پایا، معطر و گل‌های درشت

تقویت کننده مو، برطرف كننده سرگيجه، ضدعفونی کننده نیرو دهنده‌ ، رفع كننده بیماری‌های تنفسي و مجرای ادرار. كوبيده با حنا مخلوط كرده و روي سر مي‌گذارند.

موسیل musil

موسیر

Muscari comosum

از تیره سوسنی ها ، به مانند سیر ریشه آن یک پیاز درشت

. پیاز این گیاه خوراکی است و در ترشیها و خوراکی ها بکار می رود.

مولگیر mulgir

گياهي خودرو

تخم آن به رخت وجامه می چسبد

ناخونک nâxunak

ناخنک

شبدر زرد

Melilotus officinalis L.

بوته ای و علفی دو ساله، با گلهای يشمی. برگهايش به مانند برگ شويد هر یک از 3 برگچه

ناخنك به خوراك دام می رسد اما تخم آن مصرف دارويی دارد.

نخود noxod

Cicer arietinum

بوته‌ای، با شاخه‌های نازک و برگهای ریز، با گلهای سپید

درخوراکی ها وخورش پخته مي شود

نعنا صحرایی

naanâ

نعناع صحرایی

گياه علفي از تیره نعناعیان

برای راحتی زایمان زنی که دشوار می‌زاید به كار مي رود

نون ختمی

Nun xatmi

علفي، تخمه سیاه داخل گلی گرد به شکل نان

جوشانده براي دل درد و رودل

نون کلاغ

Nun kelâq

پنیرک

malva sylvestris

علفی، پایا ، ریشه های آبدار و سفید و ساقه آن استوانه ای. برگ آن بزرگ و دارای دم برگ و گل ان بنفش

برگ و گل این گیاه درمان كننده سرفه و مرهم سینه و نرم کننده است

نِیزول néyzul

گياه  نی

خار دار ، انگلی

از ساقه گونه ای نيزول قلم برای خوشنويسی درست می كنند.

والک پلو

vâlak peulow

لاله سگونه ،

گیاهی ازرسته پیازها با برگ های مانند تره ’ و به مانند پیازچه و بد بو،

آن را می خشکانند و به  خمیرنان می زنند ومی پزند. کلونک

وسمه vasmé

حنای شغال، شال حنی، برگ نيل،

indiga

از تیره صلیبیان و دوساله با گلهای  زرد برگها به  مانند برگ مورد

از شيره گیاهی آن برای رنگرزی.وبرای مشكی كردن مو ’ تقويت و بلندشدن مو ’ بهبودی سرماخوردگی ، تب ،مخملك ، سرخك و جلوگيری از آب آوردن چشم

هُر hor

تلخه بیان

Gabelia alopcuroides

بوته ای ، دارای برگ هایی سپید و گردآلود

میش آنرا می خورد اما بز و گاو آنرا نمی خورند . دانه های این گیاه را کوبیده و برای تسکین دندان درد روی دندان می گذاردند

هرتو harrétu

بوته ای با برگ های ریز دولپه ای به مانند برگ یونجه

خوراک دام می شود

هف بند

hafband

هفت بند

polygonium aviculare

بوته ای يكساله و دارای ساقه خوابيده برگ هایش اندک ، ریز، و نوك تيزند گلهای آن ريز و صورتی

برای درمان اسهال و اسهال خونی وبند آوردن خونريزی ، مفيد است  و تب را پايين می آورد

هل hel

Elettaria cardamomum

میوه‌ای کوچک به اندازه بند انگشت با پوست تیره و دانه‌های خوش بو از درختی به همین نام

هُلَّر hollar

خلر

گیاه به مانند یونجه ، با گلهایی  به مانند گل شقایق و برگ آن مانند برگ یونجه

برای آش، خوراك دام

آخرین بروز رسانی مطلب در سه شنبه ، 27 دی 1390 ، 15:20
 

Google Search

http://wsfa.images.worldnow.com/global/images/google/google-logo.gif

در اين سایت

دماب Damab

بیمه کارآفرین

کد 2077 بیمه کارآفرین

پيام بهداشتي پزشكي جناب آقاي دكتر سعيد ميرزايي به همه مردم ايران بويژه مردم خوب دماب
بـنام خدای بهار آفرین / بهار آفرین را هزار آفرین. به جمشید و آیین پاکش درود / که نوروز از او مانده در یادبود. نوروز مبارک. جهان کنونی نزدیک هفت میلیارد جمعیت را به خود اختصاص داده است .جمعیت ایران عزیز نزديك 75میلیون نفر می باشد .انسانی که امروزه کرات را در نوردیده و جهان را با همه بزرگي خود به دهکده جهانی تبدیل کرده و همگان با دلنگی از تمام رخ دادها مطلع اند و ... بازهم سونامی های گوناگوني او را تهدید می کند .امروز پنچ بیماری غیر واگیر و مزمن( دیابت – فشار خون – پوکی استخوان – چاقی – و بیماریهای قلبی عروقی ) جان بشریت را مورد هجوم قرار داده اند . چاقی در اروپا با 17% در خاورمیانه با15% شیوع بلای خانمان سوز زندگی شده است. در ایران چاقی با44% مهمان خانه ها است ونزديك 29 میلیون زن و چهار میلیون مرد را گرفتار کرده است . روزانه نزديك دو سر نشیین هواپیما یعنی 387 نفر دراثر بیماریهای قلبی عروقی در کشور دچار مرگ می شوند. وراستی علت این آمار باورنکردنی چیست؟ زندگی صنعتی - ایجاد رفاهیات - بدون فرهنگ استفاده از آن - کم تحرکی – نبود پزشک خانواده د رکشور و غذاهای پر کالری را باید بعنوان مهمترین عوامل تهدید زندگی در ایران نام برد .پس لازم است انقلابی ملی در سبد غذایی خانواده ها ایجاد شود . با نگرشی علمی برنامه غذایی ماهیانه - به افراد توسط پزشکان خانواده ارائه شود راستی در دنیایی که برای بازی توسط متخصصین برنامه ریزی می شود . مانند فوتبال و .... آیا برای سلامت خود نباید برنامه ریزی نمود؟!!!. اینجانب دکتر سعید میرزایی آمادگی خود را جهت ارائه خدمات به هموطنان بويژه هم ولایتی های گرامي درزمینه ارائه برنامه سبد غذایی اعلام می نمایم. 13/1/90